Czy Statut Kaliski w ogóle istniał?
Bardzo dawno nie wertowałem źródeł historycznych, bo coraz mniej mam czasu.
I dlatego odwołuję się do osób czyniących to dzisiaj, by w oparciu o dalsze wywody - przeszukali źródła.
Zacznę więc od podstawowych wyjaśnień w sprawie rzekomego Statutu Kaliskiego.
W 1264 Polska nie była jeszcze krajem w pełni chrześcijańskim.
Władcy zwalczali Pogaństwo - jako przeszkodę do pełniej władzy - którą dawała im Bulla papieska i z nią związana korona królewska.
Opozycja anty-książęca opierała się na wierze przodków, a więc na Pogaństwie.
W takiej sytuacji FUNDAMENTALNYM wydaje się być przyznanie wolności religijnej dla Żydów.
Czy w rzekomym Statucie Kaliskim jest jakakolwiek wzmianka o prawach religijnych Żydów?
To przypomina bardziej "umowę bankową" w stylu "kredytów frankowych".
Treść "Statutu Kaliskiego" świadczy o tym, że adresatami są ludzie o bardzo wysokiej pozycji społecznej, którym gwarantuje się bezkarność.
A więc czyni ich "równiejszymi" w Prawie.
A przecież zarówno pozycja Książąt - jak też rozwój gospodarczy nowo lokowanych miast tamtych czasów - co dopiero się rozpoczynał.
Sięgnąłem więc do różnych źródeł - by sprawdzić: czy przed rokiem 1453 ktokolwiek słyszał o jakimś "Statucie Kaliskim".
Była to już znana data próby "Potwierdzenia" Statutu Kaliskiego przez Kazimierza IV Jagiellończyka.
Otóż Wikipedia podaje następujące informacje:
Statut stał się bazą dla położenia Żydów w Polsce, a w późniejszym czasie także dla powstania częściowo autonomicznej wspólnoty żydowskiej w Polsce. Zagwarantował on Żydom istnienie sądów żydowskich i osobnych sądów dla spraw, w których brali udział zarówno Żydzi, jak i chrześcijanie. Dodatkowo zapewniał on wolność osobistą i bezpieczeństwo Żydom, włączając w to swobodę wyznania, podróżowania i handlu. Postanowienia statutu zostały potwierdzone przez Kazimierza III Wielkiego w 1334 r., Kazimierza IV Jagiellończyka w 1453 i Zygmunta I Starego w 1539 r..
Chciałem sprawdzić: czy istnieje dowód, że Kazimierz Wielki potwierdził Statut Kaliski wobec Żydów.
I niestety - nie znalazłem na to żadnego niepodważalnego dowodu.
A dla gawiedzi pokazuje się grafiki wykonane przez Artura Szyka w 1927 roku, które mają imitować dokumenty średniowieczne.
Najbardziej dokładny kronikarz tamtych czasów - Jan Długosz - nic o Statucie Kaliskim nie wspomina.
A podaje wiele innych Statutów.
Istnieje jednak jego wzmianka, że coś było na rzeczy.
O Kazimierzu III - nazwanym później "Wielkim" napisał tak - między innymi:
KAZIMIERZ KRÓL, POFOLGOWAWSZY SWEJ ROZPUŚCIE I POGARDZIWSZY ŻONĄ ADELAJDĄ, POZWALA JĄ OJCU, KSIĄŻĘCIU HESKIEMU, ODWIEŹĆ DO DOMU, A POŁĄCZĄ SIĘ Z CZESZKĄ, ROKICZANĄ; ALE WNET I TĘ PORZUCA, A ŻYDÓWKĘ ESTERĘ BIERZE ZA NAŁOŻNICĘ, ZA KTÓREJ WPŁYWEM NADAJE ŻYDOM WIELE SWOBÓD I WOLNOŚCI [1356]
... a w jej miejsce wziął znowu Żydówkę imieniem Estera, ślicznej urody niewiastę, za nałożnicę, z której spłodził dwóch synów: Niemierzę i Pełkę.
Na prośbę rzeczonej Estery, Żydówki i miłośnicy swojej, ponadawał Żydom w królestwie polskim mieszkającym wielkie wolności i przywileje na piśmie wydanym w imieniu królewskim, które wielu poczytywało za fałszywe, a w których była niemała krzywda i obraza Boża.
Te obrzydłe nadania po dziś dzień się jeszcze utrzymują.
Jeden zaś z owych synów królewskich, z Żydówki urodzonych, Pełka, zszedł ze świata za wcześnie, śmiercią zwyczajną;
drugi, Niemierza, który po śmierci Kazimierza sprawował służbę u Władysława, książęcia litewskiego, a potem króla polskiego, w zatardze wszczętej w Koprzywnicy pomiędzy mieszczanami z powodu wyciskania na nich podwód, zabity został.
I to sromotnym także było postępkiem, że córkom zrodzonym z onej Żydówki Estery pozwolono, jak ludzie powiadają, przejść na wiarę żydowską.
Czy więc były jakieś szczególne "Prawa" nadane Żydom przez Kazimierza Wielkiego, czy tylko niepisane przyzwolenie?
Warto dodać, że w sprawach żydowskich - Długosz był bardzo dokładny.
Pod datą 1406 zanotował:
Rok Pański 1406
"Fałszerz pieniędzy, Żyd Feler spalony w Krakowie
Jeden z Żydów krakowskich imieniem Feler ujęty za to, że mu dowiedziono iż sprowadza monety dwu książąt śląskich, miesza z królewskimi i ciągnie stąd wielkie zyski, a Rzeczpospolita ponosi szkodę, po udowodnieniu winy wyrokiem sądowym , był oprowadzany po placach i ulicach miasta Krakowa ww wieńcu z naszytymi fałszywymi monetami, które mieszał z prawdziwymi , a woźni ogłaszali jego zbrodnię. Skazano go na spalenie."
I dalej - pod datą 1407 dość dokładnie opisał pogrom Żydów w Krakowie, - nie pomijając faktu, że był on skutkiem niepotwierdzonego pomówienia o zabicie dziecka chrześcijańskiego.
Przyznał, że dla wielu atakujących, motywem napaści na Żydów była grabież.
Jan Długosz nie krył się w opisach ze swoimi sympatiami i antypatiami. Na przykład nie lubił mieszczaństwa niemieckiego.
Ale nie ma żadnego dowodu - by fałszował historię.
Czy więc ktokolwiek zna dowód na to, że w 1264 roku zostały ustanowione przez Bolesława Pobożnego nadania wobec Żydów - pod obecną nazwą "Statut Kaliski"?
Czy ktokolwiek zna źródło historyczne - potwierdzające fakt istnienia "Statutu Kaliskiego" przed rokiem 1453?
Bo wygląda na to, że jest to FAŁSZERSTWO - na podobieństwo podrabianych przez Felera pieniędzy.
Czekam na na wszelkie informacje w tym temacie.
|
