W ostatnich tygodniach świat ogarnęła obawa przed świńską grypą.
W wywiadzie dla firmy
SPIEGEL epidemiolog
Tom Jefferson mówi o niebezpiecznych, siejących strach, błędnych badaniach opartych na pieniądzach oraz o tym, dlaczego wszyscy powinniśmy częściej myć ręce.
SPIEGEL: Panie
Jefferson, świat żyje w strachu przed świńską grypą.
Niektórzy przewidują, że do następnej zimy jedna trzecia światowej populacji może zostać zarażona.
Martwisz się osobiście?
Czy ty i twoja rodzina zachowacie jakieś środki ostrożności?
Tom Jefferson: Bardzo często myję ręce - i to nie wszystko z powodu świńskiej grypy.
To prawdopodobnie najskuteczniejszy środek ostrożności przeciwko wszystkim wirusom układu oddechowego, a także większości wirusów żołądkowo-jelitowych i zarazków.
SPIEGEL: Czy uważasz, że świńska grypa jest szczególnie niepokojąca?
Jefferson: To prawda, że wirusy grypy są nieprzewidywalne, więc wymaga pewnego stopnia ostrożności.
Ale jedną z niezwykłych cech tej grypy - i całej sagi o grypie - jest to, że są ludzie, którzy rok po roku przewidują, i coraz to czarniejsze prognozy.
Żadna z nich do tej pory się nie spełniła, a ci ludzie wciąż tam są, tworząc te prognozy.
Na przykład, co stało się z ptasią grypą, która miała nas wszystkich zabić?
Nic.
Ale to nie powstrzymuje tych ludzi od ciągłego tworzenia swoich przewidywań.
Czasami ma się wrażenie, że cała branża tylko czeka na wybuch pandemii.
SPIEGEL: Kogo masz na myśli?
Światowa Organizacja Zdrowia (WHO)?
Jefferson: WHO i urzędnicy zdrowia publicznego, wirusolodzy i firmy farmaceutyczne.
Zbudowali tę maszynę wokół zbliżającej się pandemii.
W grę wchodzi dużo pieniędzy, wpływów, karier i całych instytucji!
Wystarczył jeden z tych wirusów grypy, który zmutował, aby maszyna zaczęła mielenie.
SPIEGEL: Na twojej włoskiej stronie głównej znajduje się „odliczanie do pandemii”, które kończy się 1 kwietnia.
Czy nie sądzisz, że sytuacja wymaga nieco poważniejszego zachowania?
Jefferson: Po prostu używam tego ironicznie, aby ujawnić fałszywe twierdzenia, którymi jesteśmy karmieni.
Czy jedna trzecia światowej populacji zachoruje na świńską grypę?
W tej chwili nikt nie może powiedzieć tego na pewno.
Przynajmniej na razie nie widzę żadnej fundamentalnej różnicy, żadnej różnicy w definicji między tą a zwykłą epidemią grypy.
Świńska grypa mogłaby nawet pozostać niezauważona, gdyby została wywołana przez jakiś nieznany wirus, a nie wirus grypy.
SPIEGEL: Czy uważasz, że KTOŚ ogłosił przedwcześnie pandemię?
Jefferson: Nie sądzisz, że jest coś godnego uwagi w fakcie, że WHO zmieniła definicję pandemii?
Stara definicja to nowy wirus, który szybko się rozprzestrzeniał, na który nie miałeś odporności i który powodował wysoki współczynnik zachorowalności i śmiertelności.
Teraz usunięto ostatnie dwa i tak świńska grypa została sklasyfikowana jako pandemia.
SPIEGEL: Ale rok po roku 10 000-30 000 ludzi w samych Niemczech umiera na grypę.
W świecie zachodnim grypa jest najbardziej śmiertelną chorobą zakaźną.
Jefferson: Zaczekaj!
Te liczby to nic innego jak szacunki.
Przede wszystkim musisz odróżnić chorobę podobną do grypy od prawdziwej grypy.
Obie mają te same objawy: nagłą wysoką gorączkę, ból gardła, kaszel, bóle reumatyczne pleców i nóg, możliwe zapalenie oskrzeli i zapalenie płuc.
Ale prawdziwe grypa są wywoływane tylko przez wirusy grypy, podczas gdy istnieje ponad 200 różnych wirusów wywołujących choroby grypopodobne.
Jeśli chodzi o liczby związane z tak zwanymi zgonami na grypę, zawsze miesza się inne przyczyny zgonów spowodowanych przez inne wirusy.
Teraz, w przypadku osób starszych, które umierają na zapalenie płuc, nikt nie przeprowadziłby sekcji zwłok, aby dowiedzieć się, czy był naprawdę wirusem grypy, który ich zabił.
Około 7 procent przypadków zachorowań na grypopodobne jest wywoływanych przez wirusy grypy.
To bardzo mały procent.
Wiem tylko, że prawdziwa grypa jest systematycznie przeszacowywana.
SPIEGEL: A co z 200 innymi rodzajami wirusów?
Jefferson: Nie są tak popularne jak grypa.
Naukowcy po prostu nie są tym zainteresowani.
Weźmy rinowirusa, wirusa pochodzącego od koni.
Jest to najczęściej izolowany środek w przeziębieniach.
Istnieje sto różnych typów tych rinowirusów.
Zwykle powodują tylko normalny katar, ale mogą też być śmiertelne.
Lub tak zwany RSV, ludzki syncytialny wirus oddechowy, który jest wysoce niebezpieczny dla niemowląt i małych dzieci.
SPIEGEL: Dlaczego więc naukowcy nie są tym zainteresowani?
Jefferson: To proste: nie mogą na tym zarabiać.
W przypadku rinowirusów, RSV i większości innych wirusów trudno jest na tym zarobić dużo pieniędzy lub zrobić karierę.
Istnieją jednak szczepionki i leki, które można sprzedać.
I tam są duże pieniądze z przemysłu farmaceutycznego.
Zapewnia to, że badania nad grypą są publikowane w dobrych czasopismach.
I dlatego poświęca się tam więcej uwagi, a cała dziedzina badań staje się interesująca dla ambitnych naukowców.
SPIEGEL: Ale czy jest jakiś naukowy powód, by interesować się wirusami grypy?
Jefferson: Surowe skupienie się na grypie jest nie tylko błędne; jest to również niebezpieczne.
Czy pamiętasz coś, co nazywa się SARS?
To była naprawdę niebezpieczna epidemia.
To było jak meteor: przybył i zniknął szybko i zabił wiele osób.
SARS zaskoczył nas, ponieważ został spowodowany przez zupełnie nieznanego koronawirusa.
Skąd się to wzięło?
Gdzie to poszło?
Czy nadal tu jest?
Nadal nie wiemy.
Pojawia się wiele innych dziwnych rzeczy.
Każdego roku identyfikowany jest nowy agent.
Na przykład istnieje coś, co nazywa się bakawirusem, który może powodować zapalenie oskrzeli i zapalenie płuc u małych dzieci.
Istnieje coś, co nazywa się metapneumowirusem, który według badań jest odpowiedzialny za ponad 5 procent wszystkich chorób związanych z grypą.
Dlatego powinniśmy mieć oczy szeroko otwarte we wszystkich kierunkach!
SPIEGEL: Ale wielka pandemia lat 1918/1919 została wywołana przez wirusa grypy i zabił do 50 milionów ludzi na całym świecie.
A może naukowcy temu zaprzeczają?
Jefferson: Bardzo możliwe, że tak było, ale jest wiele aspektów związanych z pandemią 1918/1919, które wciąż nas intrygują.
Dopiero 12 lat temu dowiedzieliśmy się, że spowodował to wirus H1N1.
Ale w tym czasie było też dużo bakterii.
I jest szczególnie niejasne, dlaczego śmiertelność z powodu grypy spadła tak dramatycznie po drugiej wojnie światowej.
Dziś otrzymujesz tylko ułamek tego, co było standardem przed wojną.
Jeśli chodzi o późniejsze pandemie, takie jak „azjatycka grypa” z 1957 r. czy „grypa hongkong” z lat 1968/69, trudno je uznać jako wyjątkowe liczby, jeśli chodzi o statystyki dotyczące zgonów jako całości.
Sprzeczności między wnioskami naukowymi a praktyką
SPIEGEL: Dlaczego więc w ogóle mielibyśmy mówić o pandemiach?
Jefferson: To jest coś, o co powinieneś zapytać Światową Organizację Zdrowia!
SPIEGEL: Jak myślisz, co trzeba zrobić, aby wirus taki jak świńska grypa stał się globalnym zagrożeniem?
Jefferson: Niestety, możemy tylko powiedzieć, że nie wiemy.
Podejrzewam, że cała sprawa jest znacznie bardziej złożona, niż jesteśmy w stanie to sobie dzisiaj wyobrazić.
Biorąc pod uwagę wszystkie wirusy, które wywołują objawy grypopodobne, być może postulat Roberta Kocha, że jeden konkretny patogen powoduje jedną konkretną chorobę, nie jest wystarczający.
Dlaczego na przykład nie zachorujemy na grypę latem?
W końcu patogen jest w nas przez cały rok!
Już w XIX wieku niemiecki chemik i higienista Max von Pettenkofer opracował teorię na temat tego, jak kontakt patogenu ze środowiskiem może zmienić chorobę.
Myślę, że badania w tym kierunku byłyby opłacalne.
Być może pozwoliłoby nam to lepiej zrozumieć pandemię 1918/1919 lub ocenić zagrożenia związane ze świńską grypą.
SPIEGEL: Ludzie mają dziś lepszą obronę niż w 1918 roku i prawdopodobnie wkrótce otrzymamy szczepionkę na świńską grypę.
W zeszłym tygodniu rząd federalny Niemiec ogłosił, że chce kupić wystarczająco dużo dla 30 procent populacji.
Jak myślisz, jak bardzo nas to ochroni?
Jefferson: Jeśli chodzi o szczepienia pandemiczne, jak mówimy po angielsku, dowód jest w puddingu.
Dowodem na to jest używanie go.
Zobaczymy.
Generuje odpowiedź przeciwciał, ale czy naprawdę chroni przed chorobą?
SPIEGEL: Czy jesteś pesymistą?
Jefferson: Nie, mówię tylko, że chyba się dowiemy (śmiech).
Powtórzmy tę rozmowę za mniej więcej rok, dobrze?
SPIEGEL: Od wielu lat w ramach współpracy Cochrane systematycznie ocenia Pan wszystkie badania dotyczące szczepień przeciwko grypie sezonowej.
Jak skutecznie to działa?
Jefferson: Niezbyt dobrze.
Szczepionka przeciw grypie nie działa na większość chorób grypopodobnych, ponieważ jest przeznaczona wyłącznie do zwalczania wirusów grypy.
Z tego powodu szczepionka nic nie zmienia, jeśli chodzi o zwiększoną śmiertelność w miesiącach zimowych.
I nawet w najlepszych przypadkach szczepionka działa przeciwko wirusom grypy tylko w ograniczonym stopniu.
Między innymi zawsze istnieje niebezpieczeństwo, że wirus grypy znajdujący się w obiegu zmieni się do czasu, zanim szczepionka zostanie ukończona, w wyniku czego, w najgorszym przypadku, szczepionka będzie całkowicie nieskuteczna.
W najlepszych przypadkach kilka przyzwoitych badań, które powstały, pokazują, że szczepionka działa głównie na zdrowych młodych dorosłych.
W przypadku dzieci i osób starszych pomaga to tylko trochę, jeśli w ogóle.
SPIEGEL: Ale czy to nie są dokładnie grupy, dla których szczepienie przeciw grypie jest zalecane?
Jefferson: Rzeczywiście. To jedna z sprzeczności między odkryciami naukowymi a praktyką, między dowodami a polityką.
SPIEGEL: Więc co kryje się za tą sprzecznością?
Jefferson: Oczywiście ma to coś wspólnego z wpływem przemysłu farmaceutycznego.
Ale ma to również związek z faktem, że znaczenie grypy jest całkowicie przeszacowane.
Ma to związek z funduszami badawczymi, władzą, wpływami i reputacją naukową!
SPIEGEL: Czy w tej chwili uzasadnione jest dalsze szczepienie przeciwko grypie sezonowej?
Jefferson: Nie widzę żadnego powodu, ale nie jestem decydentem.
SPIEGEL: A co z Tamiflu i Relenza, dwoma lekami przeciw grypie, które są stosowane przeciwko świńskiej grypie?
Jak dobrze one naprawdę działają?
Jefferson: Średnio.
Tamiflu, przyjmowany we właściwym czasie, skraca czas trwania prawdziwej grypy o jeden dzień.
Jedno z badań wykazało również, że zmniejsza ryzyko zapalenia płuc.
SPIEGEL: Czy te leki mogą obniżyć wskaźniki śmiertelności związane z grypą?
Jefferson: To możliwe, ale nie zostało to jeszcze udowodnione naukowo.
SPIEGEL: A co ze skutkami ubocznymi?
Jefferson: Tamiflu może wywoływać nudności.
Są rzeczy, które wskazują na psychiatryczne skutki uboczne.
Z Japonii pochodzą doniesienia, że młodzi ludzie, którzy zażywali Tamiflu, mieli ostre reakcje psychotyczne podobne do tych, które występują u schizofreników.
SPIEGEL: Czy w ogóle sensowne jest stosowanie takich leków?
Jefferson: Jeśli chodzi o ciężki przebieg choroby, tak.
Jednak pod żadnym pozorem nie należy przekazywać Tamiflu całym szkołom, jak to się czasem robi.
Skoro tak jest, wcale mnie nie dziwi, że już słyszymy raporty o opornych przeciw szczepieniu na świńską grypę.
SPIEGEL: W Niemczech rząd ma gromadzić lekarstwa na grypę dla 20 procent populacji.
Czy uważasz to za rozsądne?
Jefferson: Cóż, są znacznie tańsze sposoby na osiągnięcie znacznie więcej.
Na przykład dzieci w wieku szkolnym należy uczyć regularnego mycia rąk - najlepiej po każdych zajęciach!
A każde lotnisko powinno zainstalować kilkaset umywalek.
Kto wysiada z samolotu i nie myje rąk, powinien zostać zatrzymany przez straż graniczną.
Można to stwierdzić na przykład, umieszczając w wodzie niewidzialny, neutralny barwnik.
Noszenie masek też może być rozsądne.
SPIEGEL: Czy naprawdę pokazano, że te środki działają?
Jefferson: Istnieje kilka dobrych badań na ten temat, które przeprowadzono podczas epidemii SARS.
Są to tak zwane badania kliniczno-kontrolne, w których badano osoby, które miały bliski kontakt z wirusem SARS.
Porównali cechy osób, które zostały zarażone wirusem podczas tego kontaktu z osobami, które nie zostały zakażone.
Badania te przyniosły bardzo jednoznaczne wyniki.
SPIEGEL: Wydajesz się być pod wrażeniem.
Jefferson: Tak.
Wspaniałe w tych środkach jest nie tylko to, że są niedrogie, ale także to, że mogą pomóc w zwalczaniu nie tylko wirusów grypy.
Ta metoda może zwalczać 200 patogenów wywołujących objawy grypy, a także wirusy żołądkowo-jelitowe i zupełnie nieznane zarazki.
Jedno z badań przeprowadzonych w Pakistanie wykazało, że mycie rąk może nawet uratować życie dzieci.
Ktoś powinien dostać za to Nagrodę Nobla!
SPIEGEL: Panie
Jefferson, dziękujemy za wywiad.
Wywiad przeprowadzili Johann Grolle i Veronika Hackenbroch.
Źródło:
https://www.spiegel.de/international/world/interview-with-epidemiologist-tom-jefferson-a-whole-industry-is-waiting-for-a-pandemic-a-637119.html
