|
Nie ma Nadziei czy Nadzieji?
|
|
 Poradnia Językowa PWN (7 pa?dziernika 2005) rozważa -
*Jak poprawnie odmieniać nazwisko Dobija? Nazwisko to oczywiście odmieniamy, nawet gdy występuje z imieniem, a powinniśmy zapisać: D. Wandy Dobii [wym. dobiji], CMs. Wandzie Dobii [wym. dobiji], B. Wandę Dobiję, N. Wandą Dobiją. Zapis jest zgodny z obowiązującymi zasadami pisowni, choć uważam, że w dopełniaczu, celowniku i miejscowniku rozumniej byłoby zapisywać Dobiji. Problem dotyczy nazwisk zakończonych na -ja występujące po samogłosce. W praktyce językowej często zachowuje się j, za czym opowiadał się zainteresowany tym bezpośrednio prof. Bogusław Kreja, jako przykład można podać Filharmonię Śląską im. Karola Stryji.Jestem za tym, żeby dla nazw własnych stosować odstępstwo od wspomnianej zasady, proszę więc śmiało napisać dyplom dla Wandy Dobiji (co mimo ewentualnych wątpliwości jest dużo lepsze od formy dla Wandy Dobija).*
Zaskakujące stanowisko, i to z paru powodów. Profesor powołuje się na obowiązujący zapis Dobii, ale przyznaje, że jednak rozumniej byłoby Dobiji. Może zatem poloniści sporządzą listę wyrazów, które zamieszczono w słownikach jako obowiązujące (Polaków - dziennikarzy, urzędników, uczniów...), a które są przez nich samych uznawane za niezbyt rozumne. Byłaby to spora sensacja, coś na kształt odmiennych opinii księży w kwestii celibatu lub ryzykownych zapatrywań rewolucjonistów na temat wyższości własności prywatnej nad społeczną... Zatem - którzy to poloniści organizują słynne dyktanda z języka polskiego, które nie tylko zawierają niepolskie słowa (a to oznacza, że nie powinno ich być w sprawdzianach), ale czynią to również bez przekonania (wymagają Czai, choć sami przyznają, że rozumniej byłoby Czaji)? Listę można uznać za rozpoczętą - Dobiji zamiast Dobii.
Sam na swych internetowych łamach proponuję inne spojrzenie na szereg naszych polskich słów (imaż zamiast image, kamping/kemping, dizel/diesel, grylować/grillować, Ukraini/Ukraińcy oraz wiele, wiele innych), z czym nie zgadzają się poloniści, ale serce mi teraz żywiej zabiło w nadziei (nadzieji?) - oni w duchu popierają rozumne propozycje, jedynie są zmuszani przez zastygłą lawę (językowych dyktatorów) do stosowania nielogicznych form. I od czasu do czasu znajduje się odważny polonista (tu z Poradni Językowej), który obnaża kulisy walki na pograniczu naszego języka - walki skostniałych zasad z rozumnymi (ale tłamszonymi!) propozycjami.
Nie przeczę, sugestia -iji zamiast -ii profesora jest interesująca, ale ma poważne luki. Przede wszystkim - jest skierowana jedynie wobec nazw własnych, co od razu powoduje oryginalny (ale jednak utrudniający) dualizm. Jeśli bowiem pani Nadzieja Zgraja (imię i nazwisko) będzie znowu w stanie błogosławionym, to jak napiszemy o pani Nadziei Zgrai (wg dzisiejszych zasad), która jest przy nadziei i myśli o powiększeniu swej rodzinnej zgrai? Wg Poradni - o pani Nadzieji Zgraji, która jest przy (jednak pozostają te formy?) nadziei i myśli o swej większej zgrai? Kwiecie mai się we włosach panny Maji? Archeolog dwoi się, a nawet troi, ale niewiele już znajdzie w Troji?
RJP zajęła stanowisko w sprawie odmiany wschodniosłowiańskiego imienia Marija - w dopełniaczu, celowniku i miejscowniku mamy identyczne deklinacyjne formy jak dla polskiego imienia Maria, czyli Marii. Jednak - zgodnie z sugestią Poradni - w przypadku Białorusinki o danych Marija Tramwaja (nazwisko albo ksywa), mielibyśmy - Obywatelce Mariji Tramwaji nie pozwolono prowadzić najnowocześniejszych tramwai... (obecnie Obywatelce Marii Tramwai nie pozwolono prowadzić najnowocześniejszych tramwai [albo tramwajów]).
Zgoda, przy takiej żmii (to już nie o tej pani) mamy wątpliwości - aż korci, aby napisać żmiji, jednak słowniki wymagają żmii (znowu rozum kontra zasady?). A nazwy miejscowości Opatija i Diwanija? Opatiji oraz Diwaniji, czy Opatii oraz Diwanii? A wódeczka typu rakija w kontrowersyjnej postaci, to rakiji czy rakii? Pewnie, że rozsądniej wygląda, jeśli pani (także pana Koji, Ruji) Dobiji nie ma na pokładzie wodolotu, który dobija do przystani, jednak zmienianą zasadę należałoby przeanalizować w rozmaitych aspektach.
Niedawno kolega wrócił z Bieszczad i pokazał sporo zdjęć. Na jednym z nich uwieczniono planszę informacyjną zatytułowaną - Plan Wołkowyji. Klasyczny już błąd, który popełniają nawet urzędnicy, zapewne mieszkający w Wołkowyi (przecież wiedzą, że piszemy Złotoryi). Chyba że jest to świadomy protest nawiązujący do poglądu, że lokalne społeczności mogą posługiwać się nazwami regionalnymi albo wdrażają odważne poglądy rodem z Poradni Językowej PWN...
*Jak poprawnie zapisywać tłumaczone z języka angielskiego nazwy takich ulic jak np. 5th Avenue? Pisać: na 5 Alei? Na Piątej Alei? Na 5. Alei? Czy może alei – z małej litery?* 22 września Poradnia zajmuje stanowisko w tej sprawie - *W publikacjach amerykańskich znacznie przeważa forma z liczebnikiem, toteż chyba i u nas najlepiej zapisywać Piąta Aleja. Z pozostałych możliwości wybrałbym zapis z liczbą bez kropki (jest ona konieczna tylko wtedy, gdyby mogły być wątpliwości, czy chodzi o liczebnik porządkowy).*
Jak to wygląda w konfrontacji z poprzednimi wywodami? Jeśli uznać, że Aleja jest nazwą własną, to byłoby na Piątej Aleji? A gdyby jakaś ulica była na cześć Indianina, miasta lub wielkiego drzewa (o spolszczonych lub polskich nazwach Sekwoja/sekwoja), to mógłby być trakt o nazwie Aleja (wg obecnych nierozsądnych zasad - raczej małoliterowa aleja)Sekwoji, czyli w Aleji Sekwoji ?
Przy okazji - uwaga, że kropki stawiamy jedynie wówczas, kiedy są wątpliwości, czy liczebnik jest porządkowy, nie znajduje pokrycia w (językowych) faktach. Wszak nie jest zalecana pisownia - 2 wojna światowa, zajął 45 miejsce,znowu była 3 w konkursie, 15 Igrzyska Olimpijskie, 3 Liceum Ogólnokształcące w Gdyni, tom 5 nowej encyklopedii (pomijam spotykane również warianty z rzymskimi liczbami)... Ja nie mam wątpliwości, że chodzi o liczebnik porządkowy - czy mogę zatem pisać bez kropki? I cieszy, że nie skrytykowano frazy 'z małej litery'.
Tegoż dnia zajęto się oryginalnym imieniem - *Jak będzie brzmiała odmiana imienia Paraskowia w dopełniaczu? Chodzi pewnie o zapis, bo użyjemy oczywiście końcówki -i (także w celowniku i miejscowniku). Problem ortograficzny zaś polega na tym, czy zapisywać -i pojedyncze, czy podwojone. Zależy to od stopnia przyswojenia wyrazu, ponieważ pojedyncze -i zapisujemy w wyrazach rodzimych i przyswojonych, np. odrzwia, odrzwi, w wyrazach obcych literę końcową podwajamy, np. Jugosławii. Zgodnie z tym powinniśmy napisać Paraskowii.*
Ale jak spamiętać wszystkie podobne nazwy - rodzime/przyswojone i obce? Ludziska mylą cukini/cukinii, ponieważ błędnie oceniają "stopień przyswojenia wyrazu" (Google niemal remisowo zliczają owe wersje), zaś wyraz szałwia szałwi/szałwii aż tak uznali za przyswojony, że Google wykazują znacznie częściej błędną formę niż poprawną! . Rodacy mieszkający poza Wybrzeżem pisują - Rumii, Orunii (dzielnica Gdańska), Linii (miasteczko), Chylonii (dzielnica Gdyni), czasami... Gdynii. We włoskiej Pawii, ale w naszej Pawi Dolnej, we francuskiej Owernii, ale w polskiej Awerni (choć na Warmii!), w szwajcarskiej Gryzonii, ale w swojskiej kawiarni. Grać na waltorni utwór Hansa Waltorni(i) w austriackiej Waltornii? Słowo Cepelia jest polskim skrótowcem, jednak... w Cepelii. Czarna Marchwia to malownicza mała rzeczka wijąca się pośród kniei. W Czarnej Marchwi żyją rzadkie okazy lilii. Gdybyśmy przyjęli od wschodnich Słowian nazwę kraju naszych bratanków, to mielibyśmy nie Węgry, ale Węgria (o Węgrii), a może nawet Wengrija (o Wengrii, a nawet... Wengriji - zgodnie z pierwszym wątkiem).
Wracając do tytułu - nie ma Nadzieji Krupskiej wśród ludu i nie ma nadziei na godniejszą przyszłość polskiego ludu? Czy w ten sposób będziemy pisywać? |
|
10 październik 2005
|
|
Mirosław Naleziński, Gdyni
|
|
|
|
Wiersze tylko na Jutro
listopad 11, 2008
Zygmunt Jan Prusiński
|
11 Listopada
listopad 19, 2006
Bogusław
|
...und morgen die ganze Welt
grudzień 9, 2003
Andrzej Kumor
|
Już nie elekt
grudzień 23, 2005
Marek Olżyński
|
Test na sprawdzenie etyki urzędniczej - czy prowadzący Twoją sprawę sędzia lub prokurator jest skorumpowany?
kwiecień 29, 2006
Zdzisław Raczkowski
|
"Mondre rady, mondre rady, mondre rady..."
grudzień 22, 2008
Artur Łoboda
|
Mercedesy także mają punkty G
luty 20, 2005
Mirosław Naleziński, Gdynia
|
Od piwa głowa krzywa
kwiecień 17, 2008
przeslala Elzbieta Gawlas
|
Bułgarski pościg
czerwiec 28, 2006
Konrad Banachewicz
|
Odbiera Polsce Wolność
marzec 18, 2005
Ks. prof. Czesław S. Bartnik
|
Przydzielają bonusy
grudzień 17, 2005
PAP
|
Eskalacja na Bliskim Wschodzie i destabilizowanie świata?
styczeń 8, 2007
Iwo Cyprian Pogonowski
|
Kariera Hitlera i Jego Zemsta na Polsce
wrzesień 23, 2007
Iwo Cyprian Pogonowski
|
Makler okradł bank na 5 mld euro
styczeń 24, 2008
PAP
|
Padł rekord bezrobocia
luty 22, 2003
zaprasza.net
|
Płynie Wisła Płynie
kwiecień 3, 2003
Adam Mały Gorczyca
|
Świąteczne liryki z prowincji
grudzień 10, 2008
Zygmunt Jan Prusiński
|
Śledztwo w Sprawie Najazdu na Irak
listopad 26, 2005
Iwo Cyprian Pogonowski
|
Zły Omen?
marzec 27, 2007
Iwo Cyprian Pogonowski
|
Wersalu i IV Rzeczypospolitej nie będzie, kończy się sezon polowań i nadciąga stan permanentnych wyborów zarażonych na władzę
sierpień 1, 2007
Gregory Akko
|
więcej -> |
|
